HS (GTİP) Kodu Nedir, Ürününüz İçin Doğru Kod Nasıl Bulunur?

Kısa cevap: HS kodu (Türkiye'deki adıyla GTİP), ürününüzün gümrükteki kimlik numarasıdır. Dünya Gümrük Örgütü'nün geliştirdiği bu sistemde ilk 6 hane uluslararası ortaktır; ülkeler kendi ihtiyaçları için sonuna hane ekler — Türkiye 12 haneli GTİP kullanır. Doğru kodu bulmak için ürünün ne olduğu değil, neyden yapıldığı ve ne işe yaradığı belirleyicidir. Yanlış kod, yanlış vergi oranı, gümrükte bekleyen gönderi ve idari para cezası anlamına gelir.

HS kodu neden birdenbire bu kadar önemli oldu?

Birkaç yıl öncesine kadar küçük gönderilerde HS kodu çoğu zaman formalite bir alandı. Çünkü ABD'de 800 doların, AB'de 150 euronun altındaki gönderiler zaten gümrük vergisinden muaftı — kod yanlış olsa da ödenecek vergi sıfırdı.

Bu iki muafiyet de artık yok:

ABD'nin 800 dolarlık de minimis muafiyeti süresiz askıya alındı (ayrıntılar)
AB'nin 150 euroluk muafiyeti 1 Temmuz 2026'da kalktı, yerine HS kodu başına 3 euro sabit vergi geldi (ayrıntılar)

Yani HS kodu artık doğrudan ödeyeceğiniz parayı belirliyor. AB'de ise ilginç bir yan etki var: pakette kaç farklı HS kodu varsa o kadar 3 euro ödüyorsunuz.

Kodun yapısı

12 haneli bir GTİP kodunu okumak göründüğünden kolay. Örnek üzerinden gidelim — pamuklu tişört:

Hane	Değer	Anlamı
1-2	61	Fasıl: Örme giyim eşyası
3-4	09	Pozisyon: Tişört, fanila, atlet
5-6	10	Alt pozisyon: Pamuktan olanlar
7-12	00 00 00	Türkiye'ye özgü ayrıntı haneleri

İlk 6 hane (610910) dünyanın her yerinde aynıdır. ABD kendi sisteminde (HTS) 10 haneye, AB 8-10 haneye tamamlar. Yani ihracatta ilk 6 hanenin doğru olması kritik; kalanı varış ülkesinin sistemi belirler.

Doğru kodu bulmanın 4 adımı

1. Ürünü tarif edin, adını değil

"Bileklik" bir ürün adıdır, gümrük için anlamsızdır. Gümrüğün sorduğu sorular şunlar:

Neyden yapılmış? Gümüş mü, çelik mi, deri mi, plastik mi?
Ne işe yarıyor? Takı mı, saat kayışı mı, tıbbi destek ürünü mü?
Nasıl üretilmiş? Örme mi, dokuma mı, döküm mü?

Aynı görünen iki bileklik, malzemesi farklı olduğu için tamamen farklı fasıllara girebilir ve aralarında ciddi vergi farkı olabilir.

2. Malzemeyi önceliklendirin

Sınıflandırmada genel kural şudur: ürüne esas karakterini veren malzeme belirleyicidir. Karışık malzemeli üründe ağırlıkça veya işlevce baskın olan malzemeye bakılır.

Örnek: %60 pamuk %40 polyester bir tişört, pamuk baskın olduğu için "pamuktan" alt pozisyonuna girer.

3. Özel pozisyon, genel pozisyondan önce gelir

Ürününüz için özel olarak tanımlanmış bir pozisyon varsa, genel bir "diğerleri" pozisyonuna kaçmayın. Gümrük bunu düzeltir ve düzeltme size zaman kaybettirir.

4. Varış ülkesinin tarifesinde doğrulayın

İlk 6 hane ortak olsa da, uygulanacak vergi oranı varış ülkesinin kendi tarifesinden okunur. ABD için HTS, AB için TARIC veritabanları resmî kaynaklardır.

En sık yapılan 6 hata

1. Tüm ürünlere aynı kodu vermek. "Nasılsa hepsi takı" diyerek kataloğun tamamına tek kod atamak. Gümüş kolye ile paslanmaz çelik kolye farklı kodlara girer ve farklı vergilenir.

2. Ürün adını kod açıklamasıyla eşleştirmeye çalışmak. Tarife metinleri hukuki dildedir; ürün adınızla birebir eşleşmesini beklemeyin. Malzeme + işlev üzerinden gidin.

3. "Hediyelik eşya" gibi genel açıklamalar yazmak. Bu açıklama gümrükte gönderinin durdurulmasının bir numaralı sebebidir. Gümrük memuru ne olduğunu anlayamadığı paketi açar.

4. Set ürünlerde her parçayı ayrı beyan etmek. Perakende satış için birlikte paketlenmiş setler, çoğu durumda sete esas karakterini veren ürünün kodundan beyan edilir. AB'nin 3 euro kuralında bu size doğrudan para kazandırır: 3 ayrı kod yerine 1 kod = 9 euro yerine 3 euro.

5. Düşük vergili kodu bilerek seçmek. Kısa vadede kârlı görünür. Tespit edildiğinde geriye dönük vergi farkı, ceza ve sonraki gönderilerinizin sistematik olarak kontrole alınması gelir. 4458 sayılı Gümrük Kanunu m.234 uyarınca yanlış beyan idari para cezasına tabidir.

6. Kodu bir kez atayıp bir daha bakmamak. Tarife cetvelleri güncellenir; ürün formülünüz veya malzemeniz değişirse kod da değişebilir.

Yanlış kodun bedeli

Sonuç	Etkisi
Eksik vergi	Fark + gecikme faizi geriye dönük talep edilir
Fazla vergi	Gereksiz ödersiniz; iadesi zahmetli, çoğu satıcı hiç talep etmez
Gümrükte bekleme	Gönderi günlerce durur, alıcı memnuniyetsizliği ve ret riski
İdari para cezası	Yanlış beyan kapsamında ceza uygulanabilir
Sistematik kontrol	Tekrarlayan hatalarda gönderileriniz rutin olarak açılır ve incelenir

Kataloğunuzu bir kerede düzgün kodlayın

En verimli yaklaşım, her gönderide tek tek uğraşmak yerine kataloğunuzu bir defa oturup kodlamak:

Ürünlerinizi malzeme ve işlev gruplarına ayırın
Her grup için kodu belirleyin ve doğrulayın
Kodları ürün kayıtlarınıza işleyin
Yeni ürün eklerken kodu da eklemeyi zorunlu adım yapın

Bu bir günlük iş, ama her gönderide zaman kazandırır ve hata riskini neredeyse sıfırlar.

MoogShip'te HS kodu

Gönderi oluştururken ürün açıklamanızı yazdığınızda MoogShip size uygun HS kodu önerileri sunar; listeden seçip doğrulayabilirsiniz. Seçtiğiniz kod hem gümrük beyanına hem de vergi hesabına yansır — yani ABD gönderilerinde tahmini gümrük vergisini, kodu seçtiğiniz anda fiyat ekranında görürsünüz.

Etsy siparişlerinizi içe aktardığınızda GTİP kodunu, gümrük değerini ve ürün adını toplu olarak düzenleyebilir, sık kullandığınız ürünler için paket şablonları oluşturabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

HS kodu ile GTİP kodu aynı şey mi?

Temelde aynı sistemin farklı seviyeleridir. HS kodu Dünya Gümrük Örgütü'nün 6 haneli uluslararası standardıdır. GTİP ise Türkiye'nin bu 6 haneye kendi ayrıntı hanelerini ekleyerek oluşturduğu 12 haneli koddur. İlk 6 hane ikisinde de aynıdır.

Ürünüm için birden fazla kod uygun görünüyor, hangisini seçmeliyim?

Sınıflandırmanın genel kuralı, ürünü en özel biçimde tanımlayan pozisyonun tercih edilmesidir. Karışık malzemeli ürünlerde ise ürüne esas karakterini veren malzeme belirleyicidir. Emin olamıyorsanız gümrük müşavirinize danışın; yüksek hacimli ürünlerde bu bir kerelik danışmanlık kendini fazlasıyla amorti eder.

Yanlış HS kodu girersem ne olur?

Gümrük bunu tespit ederse gönderi durdurulur, doğru kod üzerinden vergi yeniden hesaplanır ve fark talep edilir. Yanlış beyan 4458 sayılı Gümrük Kanunu kapsamında idari para cezasına tabidir. Ayrıca tekrarlayan hatalar, gönderilerinizin rutin kontrole alınmasına yol açar.

Setler için tek kod mu kullanmalıyım?

Perakende satış için birlikte paketlenmiş setler genellikle sete esas karakterini veren ürünün kodundan beyan edilir. Bu, AB'ye gönderilerde doğrudan tasarruf sağlar: her farklı HS kodu için 3 euro alındığından, 3 ayrı kod yerine 1 kod kullanmak 9 euro yerine 3 euro ödemek demektir.

HS kodunu nereden doğrulayabilirim?

Türkiye tarafı için Ticaret Bakanlığı'nın tarife cetvellerini, ABD için HTS veritabanını, AB için TARIC sistemini kullanabilirsiniz. MoogShip panelinde ürün açıklamanızdan kod önerisi alabilir ve seçtiğiniz kodun vergi etkisini fiyat ekranında görebilirsiniz.

Aynı üründen farklı renklerde satıyorum, kodları farklı mı olmalı?

Hayır. Renk sınıflandırmayı etkilemez. Malzeme, üretim yöntemi ve işlev değişmediği sürece kod aynıdır. Kodu değiştiren şey örneğin aynı modelin pamuklu ve deri versiyonlarının olmasıdır.